Śledziona – na straży odporności

Śledziona to należący do układu limfatycznego i krwionośnego niewielki narząd, położony po lewej stronie jamy brzusznej, pod żebrami. Waży około 150 gram i mieści mniej więcej 50 ml krwi, choć czasem magazynuje kilkakrotnie więcej. Jej znaczne powiększenie wskazuje na toczącą się w organizmie chorobę. Bez śledziony da się żyć, ale układ odpornościowy może ulec znacznemu osłabieniu.

Jakie funkcje pełni śledziona?

Ten niewielki organ jest jednocześnie największym narządem limfatycznym w organizmie. Odpowiada za  prawidłowe działanie układu odpornościowego – w śledzionie bowiem wytwarzane są limfocyty, czyli komórki zwalczające patogeny w naszym ciele. Kiedy układ immunologiczny rozpoznaje bakterie czy wirusy – śledziona razem z węzłami chłonnymi rozpoczyna produkcję „armii obrońców”, wytwarzających przeciwciała. Powstałe w ten sposób specjalne białka niszczą i niwelują patogeny odpowiedzialne za infekcje. Taki mądry i doskonały jest nasz organizm! Inną funkcją mocno unaczynionej śledziony jest filtrowanie krwi: „namierzanie” oraz unicestwianie starych, zdeformowanych lub uszkodzonych komórek krwi, takich jak białe krwinki, erytrocyty i trombocyty. Powstałe podczas tego procesu produkty rozpadu sprowadzane są z powrotem krwią do wątroby i przetwarzane na bilirubinę. Kolejnym zadaniem tego niewielkiego organu jest magazynowanie krwi. Zwykle jest jej około 50 ml, ale w zależności od potrzeb naczynia śledziony mogą się poszerzać i zwężać, składując znacznie więcej. W przypadku dużej utraty krwi – organizm uwalnia rezerwę ze śledziony do krwiobiegu. Niesamowite, ile nasze ciało posiada mechanizmów obronnych, pozwalających nam przetrwać!

Na co wskazuje powiększona śledziona?

Splenomegalia to zjawisko powiększenia śledziony. Niektóre przypadki mogą skutkować takim nabrzmieniem organu, że można go wyczuć w badaniu palpacyjnym (czyli palcami). Ponadto pacjenci mogą się skarżyć na uczucie pełności w jamie brzusznej, wzdęcie, dyskomfort, mdłości, utratę apetytu i zmęczenie. Powiększenie śledziony może być objawem wielu chorób, takich, jak:

► immunologiczne odczyny polekowe

► infekcje wirusowe (mononukleoza, cytomegalia)

► zakażenia bakteryjne (gruźlica, dur brzuszny)

► infekcje pasożytnicze (toksoplazmoza, malaria)

► nowotwory układu krwionośnego i chłonnego (białaczka, chłoniak)

► wrodzona niedokrwistość (sferocytoza)

► schorzenia metaboliczne

► toczeń rumieniowaty układowy

► sarkoidoza

► reumatoidalne zapalenie stawów

► marskość wątroby

► torbiele, ropnie lub nowotwory śledziony

Powiększona śledziona zwykle nie wiąże się z dolegliwościami bólowymi.

Tradycyjna medycyna chińska osłabionej śledzionie przypisuje objawy takie, jak:

► osłabienie, nadmierne  i nieuzasadnione zmęczenie

► bladość powłok skórnych

► brak apetytu

► niechęć do spożywania zimnych potraw

► dyskomfort w jamie brzusznej

► niestrawność, nadmierne gazy, wzdęcia

► luźne stolce

► krótki oddech

► niski, miękki głos

► unikanie mówienia

► bóle i zawroty głowy, zwłaszcza po wysiłku

Leczenie chorej śledziony

Powiększona śledziona zwykle wskazuje na toczący się w organizmie inny proces chorobowy, najistotniejsza jest zatem dokładna diagnostyka w celu wykrycia przyczyny splenomegalii. Zdarza się, że konieczne jest usunięcie śledziony. Życie człowieka jest możliwe bez tego organu – wówczas węzły chłonne czy wątroba przejmują wiele zadań śledziony, jednak może się to wiązać z większą podatnością organizmu na infekcje.